Make your own free website on Tripod.com
1 Nieàm Suy Tö   |   2. Con Ngöôøi   |   3. Thaân Xaùc Con Ngöôøi   |   4. Veû Ñeïp Thaân Xaùc   |   *Nhu Caàu Thaân Xaùc*   |   11. Giaù Trò Thaân Xaùc   |   12. Con Ngöôøi Thaät   |   13. Buoàn   |   14. Möøng   |   15. Giaän   |   16. Nghóa Lyù Chi Noä   |   17. Sôï   |   18. Cô-Ñoác Nhaân Sôï   |   19. Yeâu   |   20. Töï AÙi   |   21. Yeâu Ñoái Töôïng   |   22. Yeâu Ngöôøi   |   23. Yeâu Ñöùc Chuùa Trôøi   |   24. Yeâu Nam-Nöõ   |   25. Tìm Ñaâu Tình Yeâu   |   26. Ao-Öôùc Tình-Yeâu   |   27. Höông Vò Tình Yeâu   |   28. Phoâ Dieãn Tình Yeâu   |   29. Tình Yeâu Troïn Veïn   |   30. Thôøi Ñieåm Yeâu Thöông   |   31. Gheùt   |   32. Ganh   |   33. Gheùt Mình   |   34. Gheùt Ngöôøi   |   35. Gheùt Voâ Côù   |   36. Gheùt Laây   |   37. Khen   |   38. Cheâ   |   39. Khoe-Khoang   |   40. Kieâu-Ngaïo   |   41. Khieâm-Nhöôøng   |   42. Leã   |   43. Troïng   |   44. Töï Troïng   |   45. Khinh   |   46. Khinh Ngöôøi   |   47. Ngöôøi Khinh   |   48. Taâm Trí   |   49. Suy Xeùt   |   50. Sai   |   51. Söûa Sai   |   52. Thöøa Nhaän Sai   |   53. Sai Moät Ly   |   54. Hieåu Sai   |   55. Hieåu Sai Lôøi Chuùa   |   56. Khoå Trí   |   57. Beänh Hoaïn Taâm Trí   |   58. Veä Sinh Taâm Trí   |   59. Taåy Naõo   |   60. Nghi Ngôø   |   61. Thaønh Kieán   |   62. Chaùn   |   63. Chaùn Hay Khoâng Chaùn   |   64. Lo   |   65. An Thaàn   |   66. Laøm Ngöôøi
62. Chaùn
ÔÛ queâ-höông mình ngaøy ñaàu naêm döông lòch khoâng maáy nhoän-nhòp nhö ôû xöù naøy. ÔÛ xöù naøy, ngaøy ñaàu naêm aâm-lòch khoâng maáy nhoän-nhòp nhö ôû queâ-höông mình. Ngaøy xuaân theo döông-lòch vaãn coøn cuoái ñoâng theo aâm-lòch. Ngöôøi Vieät tò-naïn ôû xöù naøy höôûng caû teát taây laãn teát ta. Qua khoûi teát taây laïi chuaån bò teát ta. Thôøi-gian giöõa teát taây vaø teát ta. Tính theo aâm-lòch, chuùng ta soáng trong muøa ñoâng maø coù muøa xuaân. Tính theo döông-lòch, chuùng ta soáng trong muøa xuaân maø coù muøa ñoâng. Chuùng ta thöû ngaâm-nga baøi thô xuaân phaûng-phaát ñoâng cuûa thi-haøo Victor Hugo.
L'anneùe en s'enfuyant par l'anneùe est suivie.
Encore une qui meurt. Encore un pas du temps.
Encore une limite atteinte dans la vie.
Encore un sombre hiver jeteù sur nos printemps.
Cuï Nam-Xuyeân dòch:
Moät naêm ñi roài moät naêm ñi
Moät böôùc thôøi-gian cheát moät thì!
Roài moät laèn ranh ta phaûi ñeán.
Xuaân taøn, ñoâng veõ neùt saàu bi.
Lôøi thô ñöôïm veû chaùn-chöôøng, chaùn caû caùi soá kieáp ngaén-nguûi cuûa cuoäc ñôøi maø ñoâng taøn vaãn ñöôïc neùm vaøo nhöõng ngaøy xuaân töôi thaém.
Cuoái naêm 1979, caùc baùo loan tin döôïc-só Phaïm-vöông-Ñöùc ñaõ ñaàu ñoäc vôï vaø hai con roài töï-töû baèng ñoäc döôïc ñeå chaám-döùt cuoäc soáng chaùn-chöôøng sau moät thôøi-gian ngaén-nguûi soáng taïi xöù Myõ öôùc-mô.
Boán naêm soáng trong traïi caûi-taïo, döôïc-só ñaõ khoâng chaùn vì ñang hoaïch-ñònh moät chöông-trình troán thoaùt ñeå ñeán moät xöù töï-do haàu coù töông-lai röïc-rôõ. Thuyeàn tôùi haûi-phaän Thaùi-lan, döôïc-só bò haûi-taëc loät saïch cuûa-caûi mang theo. Döôïc-só khoâng chaùn vì nghó raèng coøn ngöôøi coøn cuûa. Möôøi thaùng trong traïi tò-naïn, döôïc-só khoâng chaùn, traùi laïi coøn coù nhöõng ngaøy vui. Ngaøy nhaän ñöôïc giaáy baûo-trôï; ngaøy ñöôïc môû hoà-sô, ngaøy ñöôïc keâu leân khaùm söùc khoûe; ngaøy ñöôïc tuyeân-theä nhaäp-caûnh Hoa-kyø. Vaø laøm sao queân ñöôïc caùi ngaøy troïng-ñaïi: Ngaøy böôùc leân phi-cô, loøng haân-hoan cao ngaát theo taàm phoùng cuûa chieác phaûn-löïc cô hieän-ñaïi. Loøng roän-raõ ñaët chaân leân mieàn ñaát höùa töï-do mô-öôùc. Thaønh-coâng, thoûa-nguyeän. Nhöng sau nhöõng ngaøy ñöôïc töï-do vöôn leân maø vöôn leân khoâng noåi thì chaùn ...cheát ñöôïc.
Toâi ñaõ gaëp nhöõng chính khaùch vang danh moät thôøi. Hoûi thaêm veà hoaït-ñoäng chính tröôøng.
- Chaùn quaù, chaùn quaù muïc-sö ôi.
Hoï coù taâm-traïng cuûa Tuù Xöông:
Muoán tôùi cuøng ai giaõi taám loøng
Saàu rieâng ñaõ gôõ, gôõ cho xong
Xuaân ñi xuaân laïi voâ cuøng taän
Coù leõ ta ñaâu maéc möùu voøng.
Chaúng coù leõ maéc maõi voøng ngang-traùi ñeå cho chí tröôïng-phu moøn-moûi vôùi ngaøy thaùng naêm daøi.
Toâi ñaõ baét gaëp noãi chaùn-chöôøng nôi nhöõng vò lôùn tuoåi.
Uoáng maõi chöa vôi cheùn röôïu saàu,
Nhai hoaøi chaúng naùt chöõ thöông ñau,
Cho neân gaày-yeáu hoàn toâi vaãn,
Nöùc-nôû ñeâm daøi trong hoá saâu.
                         Maïc-leä-Kieàu
Nhìn thôøi-cuoäc caøng theâm chaùn ngaét. Naøy:
Xuaân veà ta chaùn theá naøy ru?
Non-nöôùc daây-döa moái haän-thuø
Taøi ñöùc hueânh-hoang phöôøng tuïc-töû
Vinh-ba nhaûy-nhoùt boïn phaøm-phu
.. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ..
                         Nguyeãn-Vyõ
Toâi nhôù vaøo naêm 1977, Coù vò laõnh-ñaïo tinh-thaàn ñaõ chaùn-chöôøng noùi vôùi toâi:
- Hoài ôû beân nhaø, toâi noùi moät tieáng laø giaùo daân, ñaïo höõu nghe raêm-raép. Qua beân naøy, mình noùi naêm hoài baûy hòch vaãn chöa ruïc-ròch. Chaùn quùa!
Chuùng ta ñang soáng trong moät thôøi-ñaïi maø loaøi ngöôi luoân phoâ-tröông löïc-löôïng vôùi nhöõng voõ-khí toái-taân coù söùc taøn-phaù khuûng-khieáp, haêm-he tieâu-dieät laãn nhau. Cuoán phim "Beán cuoái cuøng" (Le Dernier Rivage) ñaõ moâ-taû ngaøy taøn cuûa nhaân-loaïi, laøm cho chuùng ta laïi theâm chaùn-chöôøng.
Cuoán phim moâ-taû moät cuoäc chieán-tranh nguyeân-töû. Maây phoùng-xaï bao-phuû ñaày trôøi, bay tôùi ñaâu, tieâu-dieät loaøi ngöôøi vaø vaïn vaät ñeán ñoù. Moät tieàm-thuûy ñónh thuoäc mieàn taây Thaùi-bình Döông laën veà Phi-luaät-taân ñeå traùnh phoùng-xaï. Nhöng baàu trôøi Phi-luaät-taân cuõng ñaày phoùng-xaï, neân phaûi laën chaïy veà Melbourne, UÙc-ñaïi-lôïi laø beán choùt. ÔÛ nôi naøy maây phoùng-xaï chöa bay tôùi, nhöng theo moät nhaø baùc hoïc thì noù seõ bay tôùi vaøo khoaûng naêm thaùng nöõa. ÔÛ khaép nôi moïi ngöôøi ñaõ cheát. Vaø taïi nôi beán cuoái cuøng naøy moät soá ngöôøi ñang chôø ñeán phieân mình. Caùc nhaø baùc hoïc lo cheá moät thöù thuoác ñeå phaùt cho moïi ngöôøi coù theå cheát eâm-aùi hôn laø cheát do chaát phoùng-xaï haønh-haïi. Theá roài, caûnh vôï choàng ngoài keà nhau, aâu-yeám trong aùnh maét, ngoït-ngaøo trong lôøi noùi. Khoâng coøn ghen-töông hôøn-doãi, khoâng coøn yù-ñònh ly-thaân, ly-dò. Cha-meï con caùi thaém-thieát noàng-naøn, khoâng coøn yù-thöùc ngaên-caùch. Söï-nghieäp, coâng-danh, taøi-loäc khoâng coøn moät giaù-trò naøo ñeå thuùc-ñaåy con ngöôøi tò-hieàm, ghen-gheùt, ganh-ñua. Coøn gì nöõa ñeå tính thieät hôn. Chaùn taát caû roài.
Giaû thöû chuùng ta chæ coøn naêm thaùng nöõa ñeå soáng. Giaû-söû chuùng ta coù caùi caûm-xuùc cuûa thaùnh Phao-loâ: "Kyø qua ñôøi cuûa ta gaàn roài" (II Ti-moâ-theâ 4:6). Chuùng ta seõ soáng theá naøo? Chuùng ta coù hai caùch soáng:
1/ Soáng thuï-ñoäng trong hoaït caûnh cuûa baõi tha-ma. Taâm-trí ta bôùt giao-ñoäng, duïc-voïng ta bôùt cuoàng-soâi vì voâ-voïng.
2/ Soáng haêng-say nhö moät löïc-só chaïy nöôùc ruùt trong thao-tröôøng khi laèn möùc tôùi xuaát-hieän. Haêng-say chæ vì ñeán laèn möùc trong hi-voïng, trong öôùc-mô vinh-quang.
"Roài moät laèn ranh ta phaûi ñeán". Ñôøi ñaùng chaùn hay khoâng ñaùng chaùn? Coøn tuøy-thuoäc caùi keát-cuoäc nôi laèn ranh, nôi möùc ñeán.
Môøi quí vò ñoïc tieáp.